Ενδημικά είδη

Στα νησιά, που είναι περιτριγυρισμένα από θάλασσα και αποκομμένα από την ξηρά, οι προϋποθέσεις είναι ευνοϊκές για να αναπτυχθεί και να διαφοροποιηθεί ένας ιδιαίτερος πληθυσμός φυτών. Έτσι και στην περιοχή των Βορείων Σποράδων υπάρχουν είδη ενδημικά, δηλαδή είδη που συναντώνται αποκλειστικά εδώ και πουθενά αλλού. Πάνω από δέκα είδη, διάφορα υποείδη και ποικιλίες, έχουν αναγνωριστεί μέχρι σήμερα ως είδη της ενδημικής χλωρίδας των Βορείων Σποράδων.
Στο τέλος της δεκαετίας του '80 ανακαλύφθηκε το ρινοπέταλο Fritillaria sporadum στο νησί Γιούρα. Ένα υποείδος της αουβριέτας της δελτοειδούς η Aubrieta deltoidea sporadum φυτρώνει σε απομονωμένα μέρη στη Σκιάθο και τη Σκόπελο. Στις βόρειες απόκρημνες ακτές του νησιού Γιούρα ευδοκιμεί το αμμόφυτο Arenaria litoralis, μερικές φορές παρέα με τη Silene fabaria.
Μερικά φυτά έχουν μια πολύ περιορισμένη εξάπλωση και θα τα δούμε μόνο σε συγκεκριμένες περιοχές των Βορείων Σποράδων. Έτσι, ένα είδος παπαρούνας, το Papaver stipitatum φυτρώνει μόνο στη Σκόπελο. Το λίνον Linum gyaricum συναντάται μόνο στα Γιούρα και στην Κυρα Παναγιά και ο κοντινότερος συγγενής του, το άσπρο λινάρι (Linum leucanthum) βρίσκεται στην ηπειρωτική Ελλάδα. Η Silene linifolia sporadum θεωρείται απομονωμένος συγγενής του αντίστοιχου είδους που συναντάται ευρέως στην ηπειρωτική χώρα.
Οι καμπανούλες έχουν επίσης κάποια ενδημικά είδη στις Βόρειες Σποράδες. Στη Σκιάθο και στη Σκόπελο ευδοκιμούν οι καμπανούλες Campanula sciathia και Campanula scopelia. Άλλα είδη είναι τα C. reiseri στα Γιούρα και την Κυρα Παναγιά και C. rechingeri στο Πιπέρι. Μια σπάνια καμπανούλα, η Centaurea rechingeri συναντάται μόνο στα Γιούρα και στην Κυρα Παναγιά και αποτελεί χαρακτηριστικό ενδημικό είδος των Βορείων Σποράδων, χωρίς όμως να είναι καθοριστικό στη διαμόρφωση της χλωρίδας της περιοχής αυτής, όπως άλλωστε και τα υπόλοιπα ενδημικά είδη.
Σε αυτά προστίθενται και άλλα είδη που είναι ενδημικά όχι αποκλειστικά στις Βόρειες Σποράδες, αλλά σε ένα ή περισσότερα τμήματα του Αιγαίου. Εδώ ανήκει ο κρητικός ίψος (Amelanchier cretica) που συναντάται στην Κρήτη, στα Γιούρα και σε ένα μικρό τμήμα της ηπειρωτικής χώρας, ή το γυαλόπικρο ή γαλάτιο (Galium reiseri) που φυτρώνει στην Κυρα Παναγιά, στα Γιούρα, στην Αλόννησο και στη Σκύρο.

Δείτε την πολύ ενδιαφέρουσα εργασία του Κου Καθαράκη Δημήτρη από το τμήμα Βιολογίας του Πανεπιστημίου Πατρών που αφορά την καταγραφής της χλωρίδας των Βορείων Σποράδων και τις μεταξύ τους φυτογεωγραφικές συνδέσεις.